2023 డిసెంబర్ నుంచి అమలవుతున్న మహాలక్ష్మి ఉచిత బస్సు పథకం హైదరాబాద్ మహిళల ప్రయాణ ఖర్చును గణనీయంగా తగ్గించిందని విజయవాడ, న్యూదిల్లీలోని స్కూల్ ఆఫ్ ప్లానింగ్ అండ్ ఆర్కిటెక్చర్ (ఎస్‌పీఏ) సంయుక్త అధ్యయనం తెలిపింది. జీహెచ్ఎంసీ పరిధిలో ఈ పథకం వాడుతున్న 410 మంది మహిళలను సర్వే చేశారు. వీరిలో 49% విద్యార్థినులు; దాదాపు 63% మందికి సొంత వాహనం లేదు.
ముఖ్యమైన ఫలితాలు
- ఒక్కో ప్రయాణ ఖర్చు ₹30.4 నుంచి ₹9.7కు: దాదాపు 68% తగ్గుదల.
- ప్రధానంగా టీజీఎస్ఆర్టీసీ బస్సులు వాడే మహిళలు 43.8% నుంచి 71.2%కు.
- సగటు ప్రయాణ దూరం 7.5 కి.మీ. నుంచి 8 కి.మీ.కు; బంధువుల ఇళ్లకు వెళ్లే ప్రయాణాలు 22.8%, ఆసుపత్రి ప్రయాణాలు 15.5% ఎక్కువ దూరం.
- నెలకు ₹20,000 లోపు ఆదాయమున్న కుటుంబాలకు దాదాపు 73% ఆదా; ₹20,001–₹50,000 వర్గానికి 69%; ₹2 లక్షలకు పైగా ఉన్నవారికి 62%.
20 ఏళ్లలోపు యువతుల ప్రయాణాలు ఎక్కువగా పెరిగాయి; 40 ఏళ్లు దాటినవారికి ఎక్కువ ఆదా అయింది. విద్యార్థినులు, అసంఘటిత రంగ కార్మికులు ఎక్కువగా బస్సులకు మారగా, గృహిణులకు ఖర్చు తగ్గడమే ప్రధాన లాభమని అధ్యయనం పేర్కొంది. పథకం మహిళల రాకపోకలు, జీవన నాణ్యతను మెరుగుపరిచిందా అని తెలుసుకోవడమే లక్ష్యమని ఎస్‌పీఏ దిల్లీకి చెందిన పవన్ కుమార్ మచవరపు అన్నట్లు టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాను ఉటంకిస్తూ సియాసత్ తెలిపింది.
హైదరాబాద్ విశ్వవిద్యాలయం అర్థశాస్త్ర విభాగం 60 మంది మహిళలపై చేసిన మరో చిన్న సర్వేలో నెలవారీ ప్రయాణ ఖర్చు ₹1,295 నుంచి ₹228కి (82%) తగ్గిందని తేలింది. ఈ పథకానికి ప్రభుత్వం భరిస్తున్న ఖర్చు వివరాలు ఈ రెండు అధ్యయనాల్లో లేవు.
